### 1. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдкैрд░ рдХे рдЕрд▓्рд╕рд░ рд░ोрдЧ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдЧैрд╕ рдоें рд╣ोрддा рд╣ै?
- (a) рд╣ीрд▓िрдпрдо
- (b) рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди
- (c) рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди
- (d) рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди: рдкैрд░ рдХे рдЕрд▓्рд╕рд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рдХाрд░рдХों рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдФрд░ рд╣िрдоाрд▓рдп рдЬैрд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдКंрдЪाрдИ рд╡ाрд▓े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рджрдмाрд╡ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдХाрд░рдг рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди, рдЬो рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдХ рд╣ै, рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
- (a) рд╣ीрд▓िрдпрдо: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (b) рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (d) рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди: рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рд╕्рддрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдкैрд░ рдХे рдЕрд▓्рд╕рд░ рд╕े рд╕ीрдзे рдЬुрдб़ा рдирд╣ीं।
---
### 2. рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдЧैрд╕ рд╣ै:
- (a) рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕ рдХा рдЖрджेрд╢
- (b) рджीрд╡ाрд░ рдЧैрд╕ рдХा рдЖрджेрд╢
- (c) рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕
- (d) рдХрдорд░े рд╕े рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (b) рджीрд╡ाрд░ рдЧैрд╕ рдХा рдЖрджेрд╢: рд╕ंрднрд╡рддः рдмंрдж рдЬрдЧрд╣ों (рд╢ाрдпрдж рд░ेрдбॉрди рдпा рдХाрд░्рдмрди рдоोрдиोрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб) рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдЧैрд╕ рдХो рд╕ंрджрд░्рднिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
- (a) рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕ рдХा рдЖрджेрд╢: рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕ (рдиाрдЗрдЯ्рд░рд╕ рдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб) рдЫोрдЯी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
- (c) рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕: рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ।
- (d) рдХрдорд░े рд╕े рд╣ंрд╕рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧैрд╕: рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ।
---
### 3. 63 рдЧ्рд░ाрдо HNO₃ рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХिрддрдиी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╣ै?
- (a) 6.023 × 10²³
- (b) 2.007 × 10²³
- (c) 1.807 × 10²³
- (d) 1.807 × 10²³
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- HNO₃ рдХा рдЖрдгрд╡िрдХ рднाрд░ = 1 (H) + 14 (N) + 48 (O₃) = 63 g/mol।
- рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХा рдпोрдЧрджाрди = 63 рдЧ्рд░ाрдо HNO₃ рдоें 48 рдЧ्рд░ाрдо।
- 63 рдЧ्рд░ाрдо рдоें HNO₃ рдХा рдоोрд▓ = 1 рдоोрд▓।
- 1 рдоोрд▓ HNO₃ рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдкрд░рдоाрдгु = 3 рдоोрд▓ (рдХ्рдпोंрдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ HNO₃ рдЕрдгु рдоें 3 рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдкрд░рдоाрдгु рд╣ोрддे рд╣ैं)।
- рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдкрд░рдоाрдгुрдУं рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा = 3 × рдЕрд╡ोрдЧाрдж्рд░ो рд╕ंрдЦ्рдпा = 3 × 6.023 × 10²³ = 1.807 × 10²⁴।
- рд╡िрдХрд▓्рдкों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, (c) 1.807 × 10²³ рд╕рдмрд╕े рдирдЬрджीрдХ рд╣ै, рд╣ाрд▓ांрдХि рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдШाрддांрдХ рдоें рдд्рд░ुрдЯि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
---
### 4. 80°C рддाрдкрдоाрди рдкрд░ 2 рд▓ीрдЯрд░ рдкाрдиी рдЙрдмाрд▓рдиे рд╕े рдЧैрд╕ рдмрдирддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдмрд▓рдиे рдХा рддाрдкрдоाрди 20°C рддाрдкрдоाрди рдкрд░ 10 рд▓ीрдЯрд░ рдкाрдиी рдоें рд╣ोрддा рд╣ै, рдЕंрддिрдо рддाрдкрдоाрди рд╣ै:
- (a) 20°C
- (b) 40°C
- (c) 30°C
- (d) 60°C
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рдЧрд░्рдоी рд╕ंрддुрд▓рди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ:
- рдЧрд░्рдо рдкाрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдЦोрдИ рдЧрд░्рдоी = рдаंрдбे рдкाрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдЧрд░्рдоी।
- (m₁ × ╬ФT₁) = (m₂ × ╬ФT₂)।
- 2 рд▓ीрдЯрд░ 80°C рд╕े T рддрдХ рдаंрдбा рд╣ोрддा рд╣ै, 10 рд▓ीрдЯрд░ 20°C рд╕े T рддрдХ рдЧрд░рдо рд╣ोрддा рд╣ै।
- 2 × (80 - T) = 10 × (T - 20)।
- 160 - 2T = 10T - 200।
- 360 = 12T।
- T = 30°C।
- рд╣ाрд▓ांрдХि рдЙрдмाрд▓рдиे рдФрд░ рдЧैрд╕ рдмрдирдиे рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП, рдЕंрддिрдо рддाрдкрдоाрди рдЕрдзिрдХ рд╕्рдеिрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕ंрджрд░्рдн рдоें (b) 40°C рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै।
---
### 5. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдпрджि рддाрдкрдоाрди 60°C рд╣ै, рддो рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХ्рдпा рд╣ै?
- (a) 2FeCl₃ + Cl₂ → 2FeCl₂
- (b) Cl₂ + Fe
- (c) FeCl₂ + Fe
- (d) Cl₂ + Fe + рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рд╡ाрдпु рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдк्рд░рддिрд╢рдд рдоाрдирддे рд╣ुрдП।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рдк्рд░рд╢्рди рд╕ंрднрд╡рддः рдЙрдЪ्рдЪ рдКंрдЪाрдИ рдкрд░ рд╡ाрдпु рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХे рдмाрд░े рдоें рдкूрдЫрддा рд╣ै। рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рдкрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди ~21% рд╣ोрддी рд╣ै। рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдХрдо рджрдмाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдеोрдб़ा рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд░рдЪрдиा ~21% рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै।
- рд╡िрдХрд▓्рдк рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдоाрдирдХ рдк्рд░рд╢्рди рдоाрдирддे рд╣ुрдП, рдЙрдд्рддрд░ ~21% рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рд▓ेрдХिрди рдХोрдИ рд╡िрдХрд▓्рдк рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдЦाрддा।
---
### 6. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕рдоें рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХो рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
- (a) FeCl₃ рдХो рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें
- (b) Cl₂ рдХो рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें
- (c) FeCl₂ рдХो рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें
- (d) Cl₂ + Fe рдХो рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) FeCl₂ рдХो рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें: FeCl₂ рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдпрд╣ рдЕрдкрдЪाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
- (a) FeCl₃: рдСрдХ्рд╕ीрдХрд░рдг рдПрдЬेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдХрднी-рдХрднी рд╡िрд░ंрдЬрди рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
- (b) Cl₂: рдХ्рд▓ोрд░ीрди рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ рд╣ै।
- (d) Cl₂ + Fe: рдХ्рд▓ोрд░ीрди рдЖрдзाрд░िрдд, рд╕ंрднрд╡рддः рд╡िрд░ंрдЬрди рдПрдЬेंрдЯ।
---
### 7. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рд╡िрд░ंрдЬрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХ्рдпा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
- (a) рдм्рд▓ीрдЪ
- (b) рдкैрд░ाрд╕िрдЯाрдоोрд▓
- (c) рдирдл्рдерд▓ीрди
- (d) рдкीрд╡ीрд╕ी
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдм्рд▓ीрдЪ: рд╡िрд░ंрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- (b) рдкैрд░ाрд╕िрдЯाрдоोрд▓: рджрд╡ा, рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (c) рдирдл्рдерд▓ीрди: рдХीрдЯ repellent рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ, рд╡िрд░ंрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं।
- (d) рдкीрд╡ीрд╕ी: рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ, рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
---
### 8. рдХрдИ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд▓िрдП, рдПрдХ рдоोрд▓ рдкрджाрд░्рде рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХो рджो рдЕрдгुрдУं рдоें рддोрдб़рддा рд╣ै:
- (a) рдПрдХ рдоोрд▓ рджो рдЕрдгुрдУं рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै
- (b) рдПрдХ рдоोрд▓ рддीрди рдЕрдгुрдУं рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै
- (c) рдПрдХ рдоोрд▓ рдПрдХ рдЕрдгु рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै
- (d) рдПрдХ рдоोрд▓ рдЪाрд░ рдЕрдгुрдУं рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдПрдХ рдоोрд▓ рджो рдЕрдгुрдУं рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै: рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै।
- (b) рдПрдХ рдоोрд▓ рддीрди рдЕрдгुрдУं рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै: рдЧрд▓рдд।
- (c) рдПрдХ рдоोрд▓ рдПрдХ рдЕрдгु рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै: рдЧрд▓рдд।
- (d) рдПрдХ рдоोрд▓ рдЪाрд░ рдЕрдгुрдУं рдоें рдЯूрдЯрддा рд╣ै: рдЧрд▓рдд।
---
### 9. рджो рдЕрдгुрдУं рдХे рдХ्рд▓ोрд░ीрди рдХे рд╕ाрде рдЪाрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдкрд░рдоाрдгुрдУं рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХिрддрдиे рдоोрд▓ рдоें рд╣ोрддी рд╣ै?
- (a) рдПрдХ рдоोрд▓
- (b) рджो рдоोрд▓
- (c) рддीрди рдоोрд▓
- (d) рдЪाрд░ рдоोрд▓
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा: 2Cl₂ + O₄ → рдЙрдд्рдкाрдж (рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ)।
- рджो рдЕрдгुрдУं рдХे Cl₂ = 2 рдоोрд▓।
- рдЪाрд░ рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди рдкрд░рдоाрдгु 2 O₂ рдЕрдгुрдУं (1 рдоोрд▓ O₂) рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХा рдЧुрдгांрдХ 2 рдоोрд▓ Cl₂ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП (b) рд╕рд╣ी рд╣ै।
---
### 10. рд╣िрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдзाрддु рдоौрдЬूрдж рд╣ै?
- (a) рд▓ोрд╣ा
- (b) рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо
- (c) рддांрдмा
- (d) рдЬрд╕्рддा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рд▓ोрд╣ा: рд╣िрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдоें рд╣ीрдо рд╕рдоूрд╣ рдоें рд▓ोрд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै।
- (b) рдоैрдЧ्рдиीрд╢िрдпрдо: рдХ्рд▓ोрд░ोрдлिрд▓ рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рд╣िрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдоें рдирд╣ीं।
- (c) рддांрдмा: рд╣ेрдоोрд╕ाрдпрдиिрди рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рд╣िрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрди рдоें рдирд╣ीं।
- (d) рдЬрд╕्рддा: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
---
### 11. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рд╢рдХ्рддि рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै?
- (a) рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा
- (b) рдЖрд░्рдХрдЯिрдХ рдКрд░्рдЬा
- (c) рддрдЯीрдп рдКрд░्рдЬा
- (d) 2 рдФрд░ 3
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा: рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдХाрд░рдг рдоौрд╕рдо рдкैрдЯрд░्рди рдФрд░ рд╣िрдордирдж рдкिрдШрд▓рдиे рд╕े рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
- (b) рдЖрд░्рдХрдЯिрдХ рдКрд░्рдЬा: рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЕрдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ।
- (c) рддрдЯीрдп рдКрд░्рдЬा: рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЕрдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ।
- (d) 2 рдФрд░ 3: рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ।
---
### 12. рднाрд░рдд рдЖрдкрджा рд░िрдкोрд░्рдЯ 2023-24 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдЖрдкрджा рдХे рдк्рд░рддि рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ैं?
- (a) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдФрд░ рдЧुрдЬрд░ाрдд
- (b) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдФрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢
- (c) рдЧुрдЬрд░ाрдд рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
- (d) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдФрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдЕрдиुрдоाрди।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдп рдЬैрд╕े рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдЖрджि рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рд╡िрдХрд▓्рдк рдЧैрд░-рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рд╕ूрдЪीрдмрдж्рдз рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рддिрд╢рдд рдоाрдирддे рд╣ुрдП, ~80% рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджा рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ैं। рдХोрдИ рдоेрд▓ рдирд╣ीं।
---
### 13. рднाрд░рдд рдЖрдкрджा рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдЖрдкрджा рд╕े рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ैं?
- (a) рдХोрд▓рдХाрддा рдпोрдЬрдиा
- (b) рдирдИ рдпोрдЬрдиा
- (c) рдоुंрдмрдИ рдпोрдЬрдиा
- (d) рддрдЯीрдп рдпोрдЬрдиा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рд╣िрдоाрд▓рдпी рд╕ंрджрд░्рдн рдоाрдирддे рд╣ुрдП।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рдк्рд░рд╢्рди рдк्рд░рддिрд╢рдд рдкूрдЫрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡िрдХрд▓्рдк рдпोрдЬрдиाрдПं рд╣ैं। рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рддिрд╢рдд рдоाрдирддे рд╣ुрдП, ~80% рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ैं। рдХोрдИ рдоेрд▓ рдирд╣ीं।
---
### 14. рднाрд░рдд рдЖрдкрджा рд░िрдкोрд░्рдЯ 2021 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рднूрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рд╕े рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ैं?
- (a) рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
- (b) рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
- (c) рд╕िрдХ्рдХिрдо
- (d) рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (d) рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб: рднूрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдЬैрд╕े рднूрд╕्рдЦрд▓рди рдФрд░ рднूрдХंрдк рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓।
- (a) рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢: рдХрдо рдк्рд░рднाрд╡िрдд।
- (b) рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢: рдк्рд░рднाрд╡िрдд, рд▓ेрдХिрди рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд╕े рдХрдо।
- (c) рд╕िрдХ्рдХिрдо: рдк्рд░рднाрд╡िрдд, рд▓ेрдХिрди рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд╕े рдХрдо।
---
### 15. рднाрд░рдд рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджाрдУं рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै?
- (a) рддрдоिрд▓рдиाрдбु
- (b) рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
- (c) рдХेрд░рд▓
- (d) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) рдХेрд░рд▓: рдмाрдв़ рдФрд░ рднूрд╕्рдЦрд▓рди рд╕े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
- (a) рддрдоिрд▓рдиाрдбु: рдк्рд░рднाрд╡िрдд, рд▓ेрдХिрди рдХेрд░рд▓ рд╕े рдХрдо।
- (b) рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢: рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд, рд▓ेрдХिрди рдХрдо рдмाрд░।
- (d) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░: рдк्рд░рднाрд╡िрдд, рд▓ेрдХिрди рдХेрд░рд▓ рд╕े рдХрдо।
---
### 16. рднाрд░рдд рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджाрдУं рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рд╣ै?
- (a) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
- (b) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рд╕िрдХ्рдХिрдо
- (c) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдХेрд░рд▓
- (d) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢: рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдФрд░ рд╣िрдоाрдЪрд▓, рдмाрдв़ рдФрд░ рднूрд╕्рдЦрд▓рди рдЬैрд╕ी рдЖрдкрджाрдУं рдХा рд╕ाрдордиा рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
- (b) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рд╕िрдХ्рдХिрдо: рдХрдо рд╡्рдпाрдкрдХ।
- (c) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдХेрд░рд▓: рдЖंрд╢िрдХ।
- (d) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢: рдХрдо рдмाрд░।
---
### 17. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХ्рдпा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै?
- (a) рд▓ोрд╣ा рдФрд░ рдиिрдХрд▓ рдзाрддु
- (b) рд▓ोрд╣ा рдзाрддु
- (c) рдзाрддु рдФрд░ рдЗрд╕्рдкाрдд
- (d) рдзाрддु рдФрд░ рдХोрдпрд▓ा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рдк्рд░рднाрд╡ рдоाрдирддे рд╣ुрдП।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣िрдордирджों, рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдзाрддुрдУं рдХो рд╕ीрдзे рдирд╣ीं। рдХोрдИ рд╡िрдХрд▓्рдк рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдЦाрддा।
---
### 18. рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдПं:
- рд╕ूрдЪी-I:
(A) рдЬрд▓рд╡ाрдпु
(B) рд╣िрдордирдж
(C) рдЬंрдЧрд▓
(D) рдоिрдЯ्рдЯी
- рд╕ूрдЪी-II:
(1) рдоिрдЯ्рдЯी рдХो рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП, рдоौрд╕рдоी, рдФрд░ рдХृрд╖ि
(2) рдоिрдЯ्рдЯी рдХो рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП
(3) рдЬंрдЧрд▓ рдХो рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП
(4) рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (A)-1, (B)-2, (C)-3, (D)-4
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (A) рдЬрд▓рд╡ाрдпु - (1) рдоिрдЯ्рдЯी рдХो рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП, рдоौрд╕рдоी, рдФрд░ рдХृрд╖ि: рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЙрд░्рд╡рд░рддा рдФрд░ рдХृрд╖ि рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
- (B) рд╣िрдордирдж - (2) рдоिрдЯ्рдЯी рдХो рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП: рд╣िрдордирдж рд╕िрд▓्рдЯ рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЙрд░्рд╡рд░рддा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджे рд╕рдХрддा рд╣ै।
- (C) рдЬंрдЧрд▓ - (3) рдЬंрдЧрд▓ рдХो рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП: рдЬंрдЧрд▓ рдЕрдкрдиी рдЙрд░्рд╡рд░рддा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддे рд╣ैं।
- (D) рдоिрдЯ्рдЯी - (4) рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं: рд╕ीрдзा рдоेрд▓।
---
### 19. рднाрд░рдд рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджाрдУं рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рд╣ै?
- (a) 3 рд░ाрдЬ्рдп
- (b) 4 рд░ाрдЬ्рдп
- (c) 5 рд░ाрдЬ्рдп
- (d) 8 рд░ाрдЬ्рдп
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) 5 рд░ाрдЬ्рдп: рд╕ंрднрд╡рддः рд╣िрдоाрд▓рдпी рд░ाрдЬ्рдп рдЬैрд╕े рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢, рд╕िрдХ्рдХिрдо, рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдЬрдо्рдоू рдПрд╡ं рдХрд╢्рдоीрд░, рдЬो рдЖрдкрджा рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ैं।
- (a) 3 рд░ाрдЬ्рдп: рдмрд╣ुрдд рдХрдо।
- (b) 4 рд░ाрдЬ्рдп: рдмрд╣ुрдд рдХрдо।
- (d) 8 рд░ाрдЬ्рдп: рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ।
---
### 20. рднाрд░рдд рдоें рдЖрдкрджा рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХिрддрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ैं?
- (a) рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХ्рд╖рдорддा
- (b) рдХ्рд╖рдорддा, рдоुंрдмрдИ, рджिрд▓्рд▓ी, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢
- (c) рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд░ाрдЬ्рдп
- (d) рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдФрд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХ्рд╖рдорддा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рдЕрдиुрдоाрди।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рдк्рд░рд╢्рди рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдкूрдЫрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡िрдХрд▓्рдк рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ैं। рднाрд░рдд рдоें ~28 рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा (рдЬैрд╕े 20) рдЖрдкрджा рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХोрдИ рдоेрд▓ рдирд╣ीं।
---
### 21. рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдПं:
- рд╕ूрдЪी-I:
(A) рдоुंрдмрдИ рдмाрдв़
(B) рджिрд▓्рд▓ी рдмाрдв़
(C) рдмाрдв़ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд
(D) рдоुंрдмрдИ рдоें рдмाрдв़
(E) рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ुрдиाрдоी
- рд╕ूрдЪी-II:
(1) рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ुрдиाрдоी
(2) рддрдЯीрдп рдмाрдв़
(3) рдмाрдв़ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд
(4) рдоुंрдмрдИ рдоें рдмाрдв़
(5) рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ुрдиाрдоी
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (A)-4, (B)-2, (C)-3, (D)-4, (E)-5
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (A) рдоुंрдмрдИ рдмाрдв़ - (4) рдоुंрдмрдИ рдоें рдмाрдв़
- (B) рджिрд▓्рд▓ी рдмाрдв़ - (2) рддрдЯीрдп рдмाрдв़ (рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдирджी рдмाрдв़, рд▓ेрдХिрди рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рддрдЯीрдп рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд)
- (C) рдмाрдв़ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд - (3) рдмाрдв़ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд
- (D) рдоुंрдмрдИ рдоें рдмाрдв़ - (4) рдоुंрдмрдИ рдоें рдмाрдв़
- (E) рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ुрдиाрдоी - (5) рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ुрдиाрдоी
---
### 22. 1957 рдоें рдХिрддрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджाрдУं рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдП?
- (a) 4
- (b) 5
- (c) 1
- (d) 2
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (b) 5: 1957 рдоें рднाрд░рдд рдоें рдХрдо рд░ाрдЬ्рдп рдеे (рд╕рдордп рдкрд░ 14), рд▓ेрдХिрди рдмाрдв़ рдЬैрд╕ी рдмрдб़ी рдЖрдкрджाрдПं ~5 рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рдеीं।
- (a) 4: рд╕ंрднрд╡ рд▓ेрдХिрди рдХрдо рд╕ंрднाрд╡рдиा।
- (c) 1: рдмрд╣ुрдд рдХрдо।
- (d) 2: рдмрд╣ुрдд рдХрдо।
---
### 23. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕рдоिрддि рд╣ै?
- (a) рдкрд░рдоाрдгु рдзाрддु рд╕рдоिрддि
- (b) рддрдЯीрдп рд╕рдоिрддि
- (c) рд╣िрдоाрд▓рдпी рд╕рдоिрддि
- (d) рдЖрдкрджा рд╕рдоिрддि
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) рд╣िрдоाрд▓рдпी рд╕рдоिрддि: рд╕ंрднрд╡рддः рд╣िрдоाрд▓рдп-рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдоुрдж्рджों рдЬैрд╕े рдЖрдкрджा рдпा рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдоिрддि।
- (a) рдкрд░рдоाрдгु рдзाрддु рд╕рдоिрддि: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (b) рддрдЯीрдп рд╕рдоिрддि: рдХрдо рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
- (d) рдЖрдкрджा рд╕рдоिрддि: рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ।
---
### 24. рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдПं:
- рд╕ूрдЪी-I:
(A) рд╕рдоूрд╣
(B) рдЙрдкрд╕рдоूрд╣-I
(C) рдЙрдкрд╕рдоूрд╣
(D) рдЙрдкрд╕рдоूрд╣-II
- рд╕ूрдЪी-II:
(1) рджेрд╡рд╕рдоूрд╣
(2) рдХрдмीрд░ाрдЬ
(3) рдорд╣ाрд░ाрдЬрд╢्рд░ी
(4) рдорд╣ाрд░ाрдЬ
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (A)-1, (B)-2, (C)-3, (D)-4
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (A) рд╕рдоूрд╣ - (1) рджेрд╡рд╕рдоूрд╣
- (B) рдЙрдкрд╕рдоूрд╣-I - (2) рдХрдмीрд░ाрдЬ
- (C) рдЙрдкрд╕рдоूрд╣ - (3) рдорд╣ाрд░ाрдЬрд╢्рд░ी
- (D) рдЙрдкрд╕рдоूрд╣-II - (4) рдорд╣ाрд░ाрдЬ
---
### 25. рднाрд░рдд рдоें рдХрдм рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдмрдиा? (рдЪिрдд्рд░ рд╕े рд╕ंрд╢ोрдзिрдд)
- (a) 1948
- (b) 1950
- (c) 1947
- (d) 1949
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (b) 1950: рднाрд░рдд 26 рдЬрдирд╡рд░ी 1950 рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдкрдиाрдиे рдХे рд╕ाрде рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдмрдиा।
- (a) 1948: рдЧрд▓рдд।
- (c) 1947: рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рд╡рд░्рд╖, рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдирд╣ीं।
- (d) 1949: рдЧрд▓рдд।
---
### 26. рднाрд░рдд рдХे рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ рдХी рдиीрддि рдХौрди рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै?
- (a) рд╣िрдоाрд▓рдпी рд╕рдоिрддि
- (b) рддрдЯीрдп рд╕рдоिрддि
- (c) рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рд╕рдоिрддि
- (d) рдЖрдкрджा рд╕рдоिрддि
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рд╕ंрджрд░्рдн рдоाрдирддे рд╣ुрдП।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (рдЖрд░рдмीрдЖрдИ) рдЕрдкрдиी рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддि рд╕рдоिрддि (рдПрдордкीрд╕ी) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдиीрддि рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬो рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рдирд╣ीं рд╣ै। рдХोрдИ рдоेрд▓ рдирд╣ीं।
---
### 27. рднाрд░рдд рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдХौрди рдеे?
- (a) рд╣िрдоाрд▓рдпी рд╕िंрд╣
- (b) рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж
- (c) рдХोрд▓рдХाрддा рдкрдЯेрд▓
- (d) рдЖрд░. рд░ंрдЧрд░ाрдЬрди
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** рдХोрдИ рднी рд╕ीрдзे рдирд╣ीं; рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдУрд╕्рдмोрд░्рди рд╕्рдоिрде рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЧрд╡рд░्рдирд░ рд╕рд░ рдУрд╕्рдмोрд░्рди рд╕्рдоिрде рдеे (1935-1937)। рдХोрдИ рднी рд╡िрдХрд▓्рдк рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдЦाрддा।
- (b) рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж: рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि।
- (d) рдЖрд░. рд░ंрдЧрд░ाрдЬрди: рдмाрдж рдоें рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдЧрд╡рд░्рдирд░।
---
### 28. рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдПं:
- рд╕ूрдЪी-I:
(A) рдмाрдв़
(B) рднूрд╕्рдЦрд▓рди
(C) рднूрдХंрдк
(D) рд╕ुрдиाрдоी
- рд╕ूрдЪी-II:
(1) рдоुंрдмрдИ рдЖрдкрджा
(2) рд╣िрдоाрд▓рдпी рдЖрдкрджा
(3) рддрдЯीрдп рдЖрдкрджा
(4) рднूрдХंрдк рдЖрдкрджा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (A)-1, (B)-2, (C)-4, (D)-3
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (A) рдмाрдв़ - (1) рдоुंрдмрдИ рдЖрдкрджा: рдоुंрдмрдИ рдмाрдв़ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ै।
- (B) рднूрд╕्рдЦрд▓рди - (2) рд╣िрдоाрд▓рдпी рдЖрдкрджा: рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рднूрд╕्рдЦрд▓рди рдЖрдо рд╣ैं।
- (C) рднूрдХंрдк - (4) рднूрдХंрдк рдЖрдкрджा: рд╕ीрдзा рдоेрд▓।
- (D) рд╕ुрдиाрдоी - (3) рддрдЯीрдп рдЖрдкрджा: рд╕ुрдиाрдоी рддрдЯों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
---
### 29. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдкाрдиी рдХा рдЙрдмрд▓рдиे рдХा рддाрдкрдоाрди рдХ्рдпा рд╣ै?
- (a) 98°C
- (b) 99°C
- (c) 100°C
- (d) 101°C
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) 98°C: рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдКंрдЪाрдИ рдкрд░ рдХрдо рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ीрдп рджрдмाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдкाрдиी рдХा рдЙрдмрд▓рдиे рдХा рддाрдкрдоाрди рдХрдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै (рдЬैрд╕े 2,000 рдоीрдЯрд░ рдкрд░ ~98°C)।
- (c) 100°C: рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рдкрд░ рдЙрдмрд▓рдиे рдХा рддाрдкрдоाрди।
---
### 30. рднाрд░рдд рдоें рдХिрддрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджा рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ैं?
- (a) 5 рд░ाрдЬ्рдп
- (b) 10 рд░ाрдЬ्рдп
- (c) 15 рд░ाрдЬ्рдп
- (d) 20 рд░ाрдЬ्рдп
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (d) 20 рд░ाрдЬ्рдп: рднाрд░рдд рдХी рд╡िрд╡िрдз рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП, ~28 рдоें рд╕े 20 рд░ाрдЬ्рдп рдмाрдв़, рднूрдХंрдк рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдЬैрд╕ी рдЖрдкрджाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ैं।
- (a) 5 рд░ाрдЬ्рдп: рдмрд╣ुрдд рдХрдо।
- (b) 10 рд░ाрдЬ्рдп: рдмрд╣ुрдд рдХрдо।
- (c) 15 рд░ाрдЬ्рдп: рд╕ंрднрд╡ рд▓ेрдХिрди рдХрдо рдЖंрдХा рдЧрдпा।
---
### 31. рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рд╢рдХ्рддि рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै?
- (a) рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा
- (b) рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд
- (c) рддрдЯीрдп рдКрд░्рдЬा
- (d) рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (b) рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд: рд╣िрдоाрд▓рдп рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд рдХे рд▓िрдП рд╣िрдордирджों рдХे рдкिрдШрд▓рдиे рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै, рдЬो рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
- (a) рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा: рдХрдо рдк्рд░рднाрд╡िрдд।
- (c) рддрдЯीрдп рдКрд░्рдЬा: рдЕрдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ।
- (d) рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा: рд╣िрдоाрд▓рдп рдоें рдХрдо рдк्рд░рдЪрд▓िрдд।
---
### 32. рдЖрдкрджा рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдХिрд╕ рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै?
- (a) рдЖрдкрджा-рдк्рд░рднाрд╡िрдд
- (b) рдк्рд░рднाрд╡िрдд
- (c) рддрдЯीрдп-рдк्рд░рднाрд╡िрдд
- (d) рдоुंрдмрдИ-рдк्рд░рднाрд╡िрдд
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдЖрдкрджा-рдк्рд░рднाрд╡िрдд: рдЖрдкрджाрдУं рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╕рдоूрд╣ рдХो рд╕ीрдзे рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
- (b) рдк्рд░рднाрд╡िрдд: рдмрд╣ुрдд рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ।
- (c) рддрдЯीрдп-рдк्рд░рднाрд╡िрдд: рддрдЯों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
- (d) рдоुंрдмрдИ-рдк्рд░рднाрд╡िрдд: рдоुंрдмрдИ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
---
### 33. рднाрд░рдд рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
- (a) рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ
- (b) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп
- (c) рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी
- (d) рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ: рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (рдЖрд░рдмीрдЖрдИ) рдоुрдж्рд░ा рдФрд░ рдиीрддिрдпां рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै।
- (b) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп: рджेрдЦрд░ेрдЦ рдХрд░рддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЬाрд░ी рдирд╣ीं рдХрд░рддा।
- (c) рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (d) рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
---
### 34. рднाрд░рдд рдоें SDR, IMF, рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी рдХौрди рд╣ै?
- (a) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी, SDR, IMF рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी
- (b) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी, рд╕рдЪिрд╡
- (c) рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡
- (d) рдмैंрдХ, рд╡िрдд्рдд, рдЪेрдХ
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी, SDR, IMF рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी: рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी IMF рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддा рд╣ै।
- (b) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी, рд╕рдЪिрд╡: рдЖंрд╢िрдХ।
- (c) рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡: рдиिрдо्рди рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी।
- (d) рдмैंрдХ, рд╡िрдд्рдд, рдЪेрдХ: рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ।
---
### 35. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा RBI рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
- (a) рднाрд░рддीрдп рдоुрдж्рд░ा
- (b) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा
- (c) рдоुंрдмрдИ рдоुрдж्рд░ा
- (d) рддрдЯीрдп рдоुрдж्рд░ा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рднाрд░рддीрдп рдоुрдж्рд░ा: рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпे рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै।
- (b) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा: рдЧрд▓рдд।
- (c) рдоुंрдмрдИ рдоुрдж्рд░ा: рдЧрд▓рдд।
- (d) рддрдЯीрдп рдоुрдж्рд░ा: рдЧрд▓рдд।
---
### 36. рднाрд░рдд рдоें рдоुрдж्рд░ा рдХौрди рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै?
- (a) рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ
- (b) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдмैंрдХ
- (c) рдоुंрдмрдИ рдмैंрдХ
- (d) рддрдЯीрдп рдмैंрдХ
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ: рдЖрд░рдмीрдЖрдИ, рднाрд░рдд рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ, рдоुрдж्рд░ा рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै।
- (b) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдмैंрдХ: рдЧрд▓рдд।
- (c) рдоुंрдмрдИ рдмैंрдХ: рдЧрд▓рдд।
- (d) рддрдЯीрдп рдмैंрдХ: рдЧрд▓рдд।
---
### 37. рднाрд░рдд рдоें рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддि рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी рдХौрди рд╣ै?
- (a) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी
- (b) рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡
- (c) RBI рдЧрд╡рд░्рдирд░
- (d) рд╡िрдд्рдд рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) RBI рдЧрд╡рд░्рдирд░: RBI рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддि рд╕рдоिрддि (MPC) рдХे рд╕ाрде рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддि рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी рд╣ै।
- (a) рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी: рджेрдЦрд░ेрдЦ рдХрд░рддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд╕ीрдзे рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдирд╣ीं।
- (b) рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡: рдиिрдо्рди рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी।
- (d) рд╡िрдд्рдд рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
---
### 38. рднाрд░рдд рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдХौрди рд╕ी рддрдХрдиीрдХ рдиे рд╕рдХ्рд╖рдо рдХिрдпा рд╣ै?
- (a) рдм्рд▓ॉрдХрдЪेрди
- (b) рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
- (c) рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдХрдо्рдк्рдпूрдЯिंрдЧ
- (d) рдмिрдЧ рдбेрдЯा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдм्рд▓ॉрдХрдЪेрди: рднाрд░рдд рдХी рд╕ीрдмीрдбीрд╕ी (рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ा) рдм्рд▓ॉрдХрдЪेрди рддрдХрдиीрдХ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै।
- (b) рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (c) рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдХрдо्рдк्рдпूрдЯिंрдЧ: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
- (d) рдмिрдЧ рдбेрдЯा: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।
---
### 39. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ा рд╣ै?
- (a) рдмिрдЯрдХॉрдЗрди
- (b) рдПрдеेрд░िрдпрдо
- (c) рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпे
- (d) рдпूрд░ो
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдмिрдЯрдХॉрдЗрди: рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ा।
- (b) рдПрдеेрд░िрдпрдо: рднी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоुрдж्рд░ा, рд▓ेрдХिрди рдмिрдЯрдХॉрдЗрди рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рдЪрд▓िрдд।
- (c) рднाрд░рддीрдп рд░ुрдкрдпे: рдлिрдПрдЯ рдоुрдж्рд░ा।
- (d) рдпूрд░ो: рдлिрдПрдЯ рдоुрдж्рд░ा।
---
### 40. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рджрд╡ा рдХैंрд╕рд░ рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрддी рд╣ै?
- (a) рд╕िрд╕्рдк्рд▓ैрдЯिрди
- (b) рдл्рд▓ुрдУрд░ोрд░рд╕िрд▓
- (c) рдбॉрдХ्рд╕ोрд░ूрдмिрд╕िрди
- (d) рдоेрдеोрдЯ्рд░ेрдХ्рд╕ेрдЯ
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рд╕िрд╕्рдк्рд▓ैрдЯिрди: рдХीрдоोрдеेрд░ेрдкी рджрд╡ा рдЬो рдХैंрд╕рд░ рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै।
- (b) рдл्рд▓ुрдУрд░ोрд░рд╕िрд▓: рднी рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕िрд╕्рдк्рд▓ैрдЯिрди рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рдЪрд▓िрдд।
- (c) рдбॉрдХ्рд╕ोрд░ूрдмिрд╕िрди: рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрдо рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
- (d) рдоेрдеोрдЯ्рд░ेрдХ्рд╕ेрдЯ: рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрдо рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
---
### 41. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рджрд╡ा рдХैंрд╕рд░ рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрддी рд╣ै?
- (a) рдПрд╕्рдкिрд░िрди
- (b) рдкैрд░ाрд╕िрдЯाрдоोрд▓
- (c) рдЗрдмुрдк्рд░ोрдлेрди
- (d) рд╕िрд╕्рдк्рд▓ैрдЯिрди
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (d) рд╕िрд╕्рдк्рд▓ैрдЯिрди: рдХीрдоोрдеेрд░ेрдкी рджрд╡ा рдХैंрд╕рд░ рдХे рд▓िрдП।
- (a) рдПрд╕्рдкिрд░िрди: рджрд░्рдж рдиिрд╡ाрд░рдХ।
- (b) рдкैрд░ाрд╕िрдЯाрдоोрд▓: рджрд░्рдж рдиिрд╡ाрд░рдХ।
- (c) рдЗрдмुрдк्рд░ोрдлेрди: рджрд░्рдж рдиिрд╡ाрд░рдХ।
---
### 42. рднाрд░рдд рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрдкрджा рд╣ै?
- (a) рдмाрдв़
- (b) рднूрдХंрдк
- (c) рд╕ुрдиाрдоी
- (d) рднूрд╕्рдЦрд▓рди
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (b) рднूрдХंрдк: рднाрд░рдд рдоें рднूрдХंрдкीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рднूрдХंрдк рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЖрдкрджा рд╣ै।
- (a) рдмाрдв़: рдЖрдо рд▓ेрдХिрди рдХрдо рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
- (c) рд╕ुрдиाрдоी: рддрдЯीрдп-рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
- (d) рднूрд╕्рдЦрд▓рди: рд╣िрдоाрд▓рдпी-рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ।
---
### 43. 2025 рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рд╕्рдЯेрд╢рди (ISS) рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪा?
- (a) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा
- (b) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा
- (c) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕
- (d) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕: рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓ рдХी рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी рдЬो ISS рдкрд░ рдЧрдИं рдФрд░ 2025 рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।
- (a) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा: рдкрд╣рд▓ा рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी (1984)।
- (b) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा: рдиिрдзрди рд╣ो рдЪुрдХा।
- (d) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा: рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ।
---
### 44. 2025 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी рдХौрди рдеी рдЬो рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рдкрд╣ुंрдЪी?
- (a) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा
- (b) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕
- (c) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा
- (d) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (b) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕: рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓ рдХी рдорд╣िрд▓ा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी (2006), рдЬो 2025 рдоें рднी рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।
- (a) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा: рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी, рд▓ेрдХिрди рдиिрдзрди рд╣ो рдЪुрдХा।
- (c) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा: рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ।
- (d) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा: рдкुрд░ुрд╖ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी।
---
### 45. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी рдиे рднाрд░рдд рд╕े рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा?
- (a) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा
- (b) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕
- (c) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा
- (d) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (d) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा: рднाрд░рддीрдп рдиाрдЧрд░िрдХ рдФрд░ рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рдзाрд░рдХ।
- (b) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕: рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓, рд▓ेрдХिрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдиाрдЧрд░िрдХ।
- (c) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा: рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓, рд▓ेрдХिрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдиाрдЧрд░िрдХ।
- (a) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा: рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ।
---
### 46. рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓ा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी рдХौрди рдеा рдЬो рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рдкрд╣ुंрдЪा?
- (a) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा
- (b) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕
- (c) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा
- (d) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рд░ाрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा: рдкрд╣рд▓ा рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी (1984)।
- (b) рд╕ुрдиीрддा рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕: рдмाрдж рдоें рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी।
- (c) рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा: рдмाрдж рдоें рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░ी।
- (d) рдЧрдЧрдирдпाрди рд╢рд░्рдоा: рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ।
---
### 47. рднाрд░рдд рдиे рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा?
- (a) 1975
- (b) 1978
- (c) 1980
- (d) 1983
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) 1975: рднाрд░рдд рдиे рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣, рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ, 1975 рдоें рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा।
- (b) 1978: рдЧрд▓рдд।
- (c) 1980: рдЧрд▓рдд।
- (d) 1983: рдЧрд▓рдд।
---
### 48. рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди рдХिрд╕ рддाрд░ीрдЦ рдХो рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा?
- (a) рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
- (b) рдирд╡ंрдмрд░
- (c) рджिрд╕ंрдмрд░
- (d) рдЬрдирд╡рд░ी
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░: рдЪंрдж्рд░рдпाрди-1 рдХो 22 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2008 рдХो рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा।
- (b) рдирд╡ंрдмрд░: рдЧрд▓рдд।
- (c) рджिрд╕ंрдмрд░: рдЧрд▓рдд।
- (d) рдЬрдирд╡рд░ी: рдЧрд▓рдд।
---
### 49. рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा?
- (a) рдкुрдгे (рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░)
- (b) рдоुंрдмрдИ (рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░)
- (c) рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा (рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢)
- (d) рдЪेрди्рдирдИ (рддрдоिрд▓рдиाрдбु)
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (c) рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा (рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢): рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди рд╕рддीрд╢ рдзрд╡рди рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдХेंрдж्рд░, рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा рд╕े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
- (a) рдкुрдгे: рдЧрд▓рдд।
- (b) рдоुंрдмрдИ: рдЧрд▓рдд।
- (d) рдЪेрди्рдирдИ: рдЧрд▓рдд।
---
### 50. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा?
- (a) рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
- (b) рддрдоिрд▓рдиाрдбु
- (c) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░
- (d) рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)
- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**
- (a) рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢: рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдоिрд╢рди рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
- (b) рддрдоिрд▓рдиाрдбु: рдЧрд▓рдд।
- (c) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░: рдЧрд▓рдд।
- (d) рдХрд░्рдиाрдЯрдХ: рдЧрд▓рдд।