DAILY TEST 6 HINDI

 


### 1. GNP рдФрд░ GDP рдоें рдЕंрддрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?  

- (a) рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж  

- (b) рд╕рдХрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж  

- (c) рд╕рдХрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдп  

- (d) рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж: GDP рджेрд╢ рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХे рднीрддрд░ рдХुрд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рдоाрдкрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि GNP рдоें рд╡िрджेрд╢ рд╕े рдЖрдп рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЕंрддрд░ рдХो рд╕рд╣ी рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।  

  - (b) рд╕рдХрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж: рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै, рдЕंрддрд░ рдирд╣ीं।  

  - (c) рд╕рдХрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдп: GNI рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди GNP рдФрд░ GDP рдХे рдмीрдЪ рдоुрдЦ्рдп рдЕंрддрд░ рдирд╣ीं।  

  - (d) рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж: рдпрд╣ рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рд╣ै।  


---


### 2. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рд╣ैं?  

- (a) рдмॉрдо्рдмे рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – рд╕ेंрд╕ेрдХ्рд╕  

- (b) рд░рдЯोрдб рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – NYSE  

- (c) рдиेрд╢рдирд▓ рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – рдиिрдл्рдЯी  

- It seems like the list is incomplete. Let me complete the options based on the context:  

- (d) рд▓рд▓ाрдж рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – рдиिрдХ्рдХेрдИ  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a) рдФрд░ (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдмॉрдо्рдмे рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – рд╕ेंрд╕ेрдХ्рд╕: рд╕рд╣ी, BSE рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рд╣ै рдФрд░ рд╕ेंрд╕ेрдХ्рд╕ рдЗрд╕рдХा рд╕ूрдЪрдХांрдХ рд╣ै।  

  - (b) рд░рдЯोрдб рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – NYSE: рдЧрд▓рдд, NYSE (рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ) рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдирд╣ीं рд╣ै।  

  - (c) рдиेрд╢рдирд▓ рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – рдиिрдл्рдЯी: рд╕рд╣ी, NSE рднाрд░рдд рдХा рджूрд╕рд░ा рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рд╣ै рдФрд░ рдиिрдл्рдЯी рдЗрд╕рдХा рд╕ूрдЪрдХांрдХ рд╣ै।  

  - (d) рд▓рд▓ाрдж рд╕्рдЯॉрдХ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ – рдиिрдХ्рдХेрдИ: рдЧрд▓рдд, рд▓рд▓ाрдж рдХोрдИ рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдирд╣ीं рд╣ै, рдФрд░ рдиिрдХ्рдХेрдИ рдЬाрдкाрди рдХा рд╕ूрдЪрдХांрдХ рд╣ै।  


---


### 3. рдЬрд╡ाрд╣рд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдпोрдЬрдиा рдХा рд╕ंрдмंрдз рдХिрд╕рд╕े рд╣ै?  

- (a) рд╕рднी рд╕рдоुрджाрдпों рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा  

- (b) рд╕рд╕्рддा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा  

- (c) рд╕рд╕्рддा рдФрд░ рд╕्рдеाрдпी рджोрдиों рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा  

- (d) рдорд╣ंрдЧा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (b) рд╕рд╕्рддा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा: рдЬрд╡ाрд╣рд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдпोрдЬрдиा (1989) рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдмों рдХो рд╕рд╕्рддे рд╡ेрддрди рдкрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рджेрдиा рдеा, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) рд╕рднी рд╕рдоुрджाрдпों рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा: рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рдпोрдЬрдиा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдп рдирд╣ीं।  

  - (c) рд╕рд╕्рддा рдФрд░ рд╕्рдеाрдпी рджोрдиों рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा: рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡ рдЗрд╕рдХा рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдирд╣ीं рдеा।  

  - (d) рдорд╣ंрдЧा рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा: рдпोрдЬрдиा рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд।  


---


### 4. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕рдоें рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдирд╣ीं рд╣ै?  

- (a) рдоिрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╢рдд्рд░ुрддा  

- (b) рдХेрд╡рд▓ рд╢рдд्рд░ुрддा  

- (c) рдХृрд╖ि рдоिрдЯ्рдЯी  

- (d) рд╡ाрд╖्рдк рдкрд╣िрдпा  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) рдХृрд╖ि рдоिрдЯ्рдЯी: рд╢рдд्рд░ुрддा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рджुрд╢्рдордиी рдпा рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдЬो рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) рдоिрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╢рдд्рд░ुрддा: рдЗрд╕рдоें рд╢рдд्рд░ुрддा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдоें рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी рд╣ै।  

  - (b) рдХेрд╡рд▓ рд╢рдд्рд░ुрддा: рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рд╢рдд्рд░ुрддा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।  

  - (d) рд╡ाрд╖्рдк рдкрд╣िрдпा: рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╢рдм्рдж, рд▓ेрдХिрди рд╕ंрднрд╡рддः рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।  


---


### 5. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди SEBI (рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯीрдЬ рдПंрдб рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдмोрд░्рдб рдСрдл рдЗंрдбिрдпा) рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै?  

- (a) SIDBI (рд╕्рдоॉрд▓ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा)  

- (b) SAIL (рд╕्рдЯीрд▓ рдЕрдеॉрд░िрдЯी рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рд▓िрдоिрдЯेрдб)  

- (c) SEBI (рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯीрдЬ рдПंрдб рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдмोрд░्рдб рдСрдл рдЗंрдбिрдпा)  

- (d) NABARD (рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ рдлॉрд░ рдПрдЧ्рд░ीрдХрд▓्рдЪрд░ рдПंрдб рд░ूрд░рд▓ рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ)  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) SEBI: рдк्рд░рд╢्рди рд╕ीрдзे SEBI рд╕े рд╕ंрдмंрдз рдкूрдЫрддा рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) SIDBI: рдЫोрдЯे рдЙрдж्рдпोрдЧों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд, рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯीрдЬ рд░ेрдЧुрд▓ेрд╢рди рд╕े рдирд╣ीं।  

  - (b) SAIL: рдПрдХ рд╕्рдЯीрд▓ рдХंрдкрдиी, SEBI рд╕े рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  

  - (d) NABARD: рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд, рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯीрдЬ рд╕े рдирд╣ीं।  


---


### 6. рд╕ंрд╕рджीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмोрд░्рдб рдХो рдХौрди рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░рддा рд╣ै?  

- (a) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि  

- (b) рд╕्рдкीрдХрд░  

- (c) рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी  

- (d) рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (b) рд╕्рдкीрдХрд░: рд╕ंрд╕рджीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╕्рдкीрдХрд░ рд╕рджрди рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдордд рд╡िрднाрдЬрди (рдбिрд╡ीрдЬрди) рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдоें рд╕ीрдзे рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं।  

  - (c) рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी: рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░рддा рд╣ै, рдмोрд░्рдб рд╡िрднाрдЬрди рдирд╣ीं।  

  - (d) рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рднूрдоिрдХा рдЕрдзिрдХ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдпा рд░ाрдЬ्рдп-рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ै।  


---


### 7. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕िрдЦ рдЧुрд░ु рдЧुрд░ु рдЕंрдЧрдж рджेрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?  

- (a) рдЧुрд░ु рдЕंрдЧрдж рджेрд╡  

- (b) рдЧुрд░ु рдЕंрдЬोрд▓ी рджेрд╡  

- (c) рдЧुрд░ु рдирдХ्рд╖  

- (d) рдЧुрд░ु рдЧोрдмिंрдж рд╕िंрд╣  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЧुрд░ु рдЕंрдЧрдж рджेрд╡: рджूрд╕рд░ा рд╕िрдЦ рдЧुрд░ु, рдк्рд░рд╢्рди рд╕े рд╕ीрдзा рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै।  

  - (b) рдЧुрд░ु рдЕंрдЬोрд▓ी рджेрд╡: рдЧрд▓рдд рдиाрдо, рд╕ंрднрд╡рддः рдЯाрдЗрдкो।  

  - (c) рдЧुрд░ु рдирдХ्рд╖: рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕िрдЦ рдЧुрд░ु рдирд╣ीं।  

  - (d) рдЧुрд░ु рдЧोрдмिंрдж рд╕िंрд╣: рджрд╕рд╡ें рд╕िрдЦ рдЧुрд░ु, рдпрд╣ाँ рдЧрд▓рдд।  


---


### 8. 1793 рдоें рд╕्рдеाрдпी рднूрдоि рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХौрди рд╕ा рд╕िрд╕्рдЯрдо рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?  

- (a) рд╕्рдеाрдпी рдмंрджोрдмрд╕्рдд рд╕िрд╕्рдЯрдо  

- (b) рдЬрдоींрджाрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо  

- (c) рдорд╣ाрд▓рд╡ाрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо  

- (d) рд░ैрдпрддрд╡ाрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд╕्рдеाрдпी рдмंрджोрдмрд╕्рдд рд╕िрд╕्рдЯрдо: 1793 рдоें рд▓ॉрд░्рдб рдХॉрд░्рдирд╡ाрд▓िрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрдЧू, рдЬрдоींрджाрд░ों рдХो рд╕्рдеाрдпी рднूрдоि рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрдП рдЧрдП, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (b) рдЬрдоींрджाрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо: рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди 1793 рдоें рд▓ाрдЧू рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдирд╣ीं।  

  - (c) рдорд╣ाрд▓рд╡ाрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо: рдмाрдж рдоें, 1820 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рд▓ाрдЧू।  

  - (d) рд░ैрдпрддрд╡ाрд░ी рд╕िрд╕्рдЯрдо: рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рд▓ाрдЧू, 1793 рдоें рдирд╣ीं।  


---


### 9. рд╕ूрд░-I рдХो рд╕ूрд░-II рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдПं рдФрд░ рд╕рд╣ी рдЬोрдб़ी рдкрд╣рдЪाрдиें:  

- рд╕ूрд░-I:  

  1. рд╕ंрдЧ्рд░рд╣  

  2. рд╕рд░िрдкрдХ  

  3. рдк्рд░рдЬ्рдЮा  

  4. рдк्рд░рдердо рд╕рдоाрдЬ  

- рд╕ूрд░-II:  

  1. рдлिрдХрдиाрдкुрд░ рдорд╣ा  

  2. рдЕрдХ्рд╖рд░рдо рдк्рд░рдЬ्рдЮा  

  3. рдЕрд╢ोрдХ рд╡рд░्рдзрди  

  4. рдЧोрдкाрд▓ рдХृрд╖्рдг рдЧोрдЦрд▓े  

- (a) 4 1 3 2  

- (b) 2 4 1 3  

- (c) 4 1 3 2  

- (d) 3  рдк्рд░рдж 2 1  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (b) 2 4 1 3: рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХो рдЕрдХ्рд╖рд░рдо рдк्рд░рдЬ्рдЮा, рд╕рд░िрдкрдХ рдХो рдЧोрдкाрд▓ рдХृрд╖्рдг рдЧोрдЦрд▓े, рдк्рд░рдЬ्рдЮा рдХो рдлिрдХрдиाрдкुрд░ рдорд╣ा, рдФрд░ рдк्рд░рдердо рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЕрд╢ोрдХ рд╡рд░्рдзрди рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣ी рдЬोрдб़ा рдЧрдпा рд╣ै।  

  - (a) 4 1 3 2: рдЧрд▓рдд рдЬोрдб़ी।  

  - (c) 4 1 3 2: рджोрд╣рд░ाрдпा рдЧрдпा, рдЧрд▓рдд।  

  - (d) 3 4 2 1: рдЧрд▓рдд рдЬोрдб़ी।  


---


### 10. 1857 рдоें рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ рдХी рдУрд░ рд╕े рдХाрдирдкुрд░ рдоें рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा?  

- (a) рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ  

- (b) рддाрд▓ा рддोрд░े  

- (c) рдХुрдмेрд░ рд╕िंрд╣  

- (d) рдиाрдиा рд╕ाрд╣िрдм  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (d) рдиाрдиा рд╕ाрд╣िрдм: 1857 рдХे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдоें рдХाрдирдкुрд░ рдоें рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा, рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рд╕े рдЬुрдб़े, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ: рдЭांрд╕ी рдоें рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा, рдХाрдирдкुрд░ рдоें рдирд╣ीं।  

  - (b) рддाрд▓ा рддोрд░े: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╡्рдпрдХ्рддि।  

  - (c) рдХुрдмेрд░ рд╕िंрд╣: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╡्рдпрдХ्рддि।  


---


### 11. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдХे рджौрд░ाрди рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी рд╕े рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЧрдпा?  

- (a) рдХुрддुрдм-рдЙрд▓-рдЗрд╕्рд▓ाрдо рдорд╕्рдЬिрдж  

- (b) рдХुрддुрдм рдоीрдиाрд░  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдХुрддुрдм-рдЙрд▓-рдЗрд╕्рд▓ाрдо рдорд╕्рдЬिрдж: рд╕ंрднрд╡рддः рдХुрддुрдм рдоीрдиाрд░ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХрдо рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी рд╕े рдмрдиाрдИ рдЧрдИ।  

  - (b) рдХुрддुрдм рдоीрдиाрд░: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдЬрдмрд░рди рд╢्рд░рдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ुрдЖ।  


---


### 12. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдирд╣ीं рд╣ै?  

- (a) рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░рд╢ीрд▓  

- (b) рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЧुрдк्рдд  

- (c) рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдФрд░ рдмाрдЬाрд░-рдЙрди्рдоुрдЦ  

- (d) рджрд╡ा  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (d) рджрд╡ा: рд╢рдд्рд░ुрддा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рджुрд╢्рдордиी, рдЬो рджрд╡ा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░рд╢ीрд▓: рд╢рдд्рд░ुрддाрдкूрд░्рдг рд░рдгрдиीрддिрдпों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।  

  - (b) рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЧुрдк्рдд: рд╢рдд्рд░ुрддाрдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдпों рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै।  

  - (c) рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдФрд░ рдмाрдЬाрд░-рдЙрди्рдоुрдЦ: рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рд╢рдд्рд░ुрддा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।  


---


### 13. рд╕ूрд░-I рдХो рд╕ूрд░-II рдХे рдиेрддाрдУं рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдПं:  

- рд╕ूрд░-I:  

  A. рд░рдоेрд╢ рд╡िрд░्рджेрд╢  

  B. рд╢рд╢िрдХ рд╡िрд░्рджेрд╢  

  C. рдЬрд╢्рдоी рд╡िрд░्рджेрд╢  

  D. рдЖрджрд░्рд╢ рд╡िрд░्рджेрд╢  

- рд╕ूрд░-II:  

  1. рддाрд░िрдЦ рд╕िंрд╣  

  2. рдЬ्рдЮाрдирд░ рдЦाрджрд░  

  3. рд╡िрдиाрдпрдХ рд░ाрджेрд╢  

  4. рдЛрд╖ि рдХांрдбू  

- (a) 4 1 3 2  

- (b) 3 4 2 1  

- (c) 4 1 3 2  

- (d) 3 4 2 1  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) 4 1 3 2: рд░рдоेрд╢ рдХो рдЛрд╖ि, рд╢рд╢िрдХ рдХो рддाрд░िрдЦ, рдЬрд╢्рдоी рдХो рд╡िрдиाрдпрдХ, рдФрд░ рдЖрджрд░्рд╢ рдХो рдЬ्рдЮाрдирд░ рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣ी рдЬोрдб़ा рдЧрдпा рд╣ै।  

  - (a) 4 1 3 2: рджोрд╣рд░ाрдпा рдЧрдпा, рдЧрд▓рдд।  

  - (b) 3 4 2 1: рдЧрд▓рдд рдЬोрдб़ी।  

  - (d) 3 4 2 1: рдЧрд▓рдд рдЬोрдб़ी।  


---


### 14. рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рдЪोрдЯी рдХौрди рд╕ी рд╣ै?  

- (a) рдХंрдЪрдирдЬंрдЧा  

- (b) рдиंрджा рджेрд╡ी  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдХंрдЪрдирдЬंрдЧा: 8,586 рдоीрдЯрд░ рдХी рдКँрдЪाрдИ рдХे рд╕ाрде, рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рдЪोрдЯी рд╣ै।  

  - (b) рдиंрджा рджेрд╡ी: 7,816 рдоीрдЯрд░, рджूрд╕рд░ी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी, рдЧрд▓рдд।  


---


### 15. рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХा рдХौрди рд╕ा рдЬрдирд░рд▓ рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрдж рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдмрдиा?  

- (a) рдЬрдирд░рд▓ рдЬे.рдЬे. рд╕िंрд╣  

- (b) рд╕рд░्рд╡рд░ рд╕िंрд╣ рдХाрдХрд░ी  

- (c) рд╕िंрд╣ рдХाрдХрд░ी рдоंрдЧрд▓  

- (d) рдорд░ाрда рдЗंрдж्рд░рдЬ рдХाрдХрд░ी  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЬрдирд░рд▓ рдЬे.рдЬे. рд╕िंрд╣: рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрдж рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдмрдиे।  

  - (b) рд╕рд░्рд╡рд░ рд╕िंрд╣ рдХाрдХрд░ी: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  

  - (c) рд╕िंрд╣ рдХाрдХрд░ी рдоंрдЧрд▓: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  

  - (d) рдорд░ाрда рдЗंрдж्рд░рдЬ рдХाрдХрд░ी: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  


---


### 16. рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрди рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрджों рд╕े рд╣рд▓ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?  

- I. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 352  

- II. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 356  

- III. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 360  

- (a) рдХेрд╡рд▓ I  

- (b) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III  

- (c) I, II, рдФрд░ III  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) I, II, рдФрд░ III: рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 352 (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкाрддрдХाрд▓), 356 (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╢ाрд╕рди), рдФрд░ 360 (рд╡िрдд्рддीрдп рдЖрдкाрддрдХाрд▓) рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрджрд░्рднों рдоें рд╢рдд्рд░ुрддा рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।  

  - (a) рдХेрд╡рд▓ I: рдмрд╣ुрдд рд╕ीрдоिрдд।  

  - (b) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III: рдЖंрд╢िрдХ, рд▓ेрдХिрди рдЕрдзूрд░ा।  


---


### 17. рдкिрдЫрд▓े 366 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдоें рдХिрддрдиे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдлीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХी рдЙрдкाрдзि рджी рдЧрдИ рд╣ै?  

- (a) 42  

- (b) 100  

- (c) 2  

- (d) 753  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) 2: рднाрд░рдд рдоें рдХेрд╡рд▓ рджो рдлीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рдмрдиे рд╣ैं: рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ (1973) рдФрд░ рдХे.рдПрдо. рдХрд░िрдпрдк्рдкा (1986)।  

  - (a) 42: рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ।  

  - (b) 100: рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ।  

  - (d) 753: рдЕрд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ।  


---


### 18. 2002 рдоें рднाрд░рдд рдХा рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХौрди рдеा?  

- (a) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд╡ी.рдПрди. рдЦрд░े  

- (b) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдЬी.рдмी. рдкрдЯ्рдЯрдиाрдпрдХ  

- (c) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдПрд╕.рдкी. рднрд░ुрдЪा  

- (d) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдмी.рдПрди. рдХिрд░рдкाрд▓  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (b) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдЬी.рдмी. рдкрдЯ्рдЯрдиाрдпрдХ: рдирд╡ंрдмрд░ 2002 рд╕े рджिрд╕ंрдмрд░ 2002 рддрдХ рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे।  

  - (a) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд╡ी.рдПрди. рдЦрд░े: 2003 рдоें рд╕ेрд╡ा рджी।  

  - (c) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдПрд╕.рдкी. рднрд░ुрдЪा: рдордИ 2002 рддрдХ рд╕ेрд╡ा рджी।  

  - (d) рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдмी.рдПрди. рдХिрд░рдкाрд▓: рдирд╡ंрдмрд░ 2002 рддрдХ рд╕ेрд╡ा рджी।  


---


### 19. рдоुрдЧрд▓ рдХाрд▓ рдоें “рдоाрдеा рдоाрд╕िрдХ” рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?  

- (a) рд╕्рдеाрдпी рдХрд░  

- (b) рдЕрд╕्рдеाрдпी рдХрд░  

- (c) рд╕्рдеाрдпी рдФрд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рдХрд░  

- (d) рдЕрд╕्рдеाрдпी рдФрд░ рд╕्рдеाрдпी рдХрд░  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд╕्рдеाрдпी рдХрд░: рд╕ंрднрд╡рддः рдоुрдЧрд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ рдпा рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।  

  - (b) рдЕрд╕्рдеाрдпी рдХрд░: рдЧрд▓рдд, рдХ्рдпोंрдХि “рдоाрд╕िрдХ” рдиिрдпрдоिрддрддा рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।  

  - (c) рд╕्рдеाрдпी рдФрд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рдХрд░: рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ।  

  - (d) рдЕрд╕्рдеाрдпी рдФрд░ рд╕्рдеाрдпी рдХрд░: рдЧрд▓рдд।  


---


### 20. рдоुрдЧрд▓ рднाрд░рдд рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдкрдж рдеा?  

- (a) рдХрд▓рдХ – рдЕрдиु  

- (b) рд╡рдХीрд▓ – рд▓рд╣рдоुрди  

- (c) рд╡ाрд▓рд░ – рд▓рд╣рдоुрди  

- (d) рдЬाрдж – рдЕрдиु  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдХрд▓рдХ – рдЕрдиु: рд╕ंрднрд╡рддः рдоुрдЧрд▓ рдкрджाрдиुрдХ्рд░рдо рдоें рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ-рд░ैंрдХिंрдЧ рд╡ाрд▓े рдХुрд▓ीрди рдпा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।  

  - (b) рд╡рдХीрд▓ – рд▓рд╣рдоुрди: рд╡рдХीрд▓ (рдк्рд░рддिрдиिрдзि) рдиिрдЪрд▓ा рдкрдж рд╣ै।  

  - (c) рд╡ाрд▓рд░ – рд▓рд╣рдоुрди: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╢рдм्рдж।  

  - (d) рдЬाрдж – рдЕрдиु: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╢рдм्рдж।  


---


### 21. рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рд╕ंрд╕्рдеा рдХौрди рд╕ी рд╣ै?  

- (a) рд╕ेрдиा  

- (b) рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा  

- (c) рд╕ंрд╕рдж  

- (d) рдХाрд░्рдпрдкाрд▓िрдХा  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд╕ेрдиा: рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рд╕ेрдиा рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рд╣ै।  

  - (b) рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा: рдХाрдиूрдиी рдоाрдорд▓ों рдоें рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी, рд▓ेрдХिрди рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं।  

  - (c) рд╕ंрд╕рдж: рд╡िрдзाрдпी рд╢рдХ्рддि, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╢рдХ्рддि рдирд╣ीं।  

  - (d) рдХाрд░्рдпрдкाрд▓िрдХा: рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╢рдХ्рддि, рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рдирд╣ीं।  


---


### 22. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдк्рд░рдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै?  

- (a) рдк्рд▓ाрд╕्рдоोрдбिрдпрдо  

- (b) рдЗрдмोрд▓ा рд╡ाрдпрд░рд╕  

- (c) рд▓ोрдиोрдоिрдпा  

- (d) рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) рд▓ोрдиोрдоिрдпा: рдпрд╣ рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЗрд▓्рд▓ी (рдХैрдЯрд░рдкिрд▓рд░) рд╣ै, рд╡ाрдпрд░рд╕ рдирд╣ीं।  

  - (a) рдк्рд▓ाрд╕्рдоोрдбिрдпрдо: рдПрдХ рдкрд░рдЬीрд╡ी, рд╡ाрдпрд░рд╕ рдирд╣ीं, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЧрд▓рдд।  

  - (b) рдЗрдмोрд▓ा рд╡ाрдпрд░рд╕: рдПрдХ рд╡ाрдпрд░рд╕, “рд╡ाрдпрд░рд╕ рдирд╣ीं” рдХे рд▓िрдП рдЧрд▓рдд।  

  - (d) рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕: рдПрдХ рд╡ाрдпрд░рд╕, рдЧрд▓рдд।  


---


### 23. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди рд╣ाрд░्рдоोрди рд╣ै?  

- (a) рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди  

- (b) рдк्рд░ोрдЬेрд╕्рдЯेрд░ोрди  

- (c) рдЯेрд╕्рдЯोрд╕्рдЯेрд░ोрди  

- (d) рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди: рд╕рд╣ी, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдкूрдЫा рдЧрдпा рд╣ाрд░्рдоोрди рд╣ै।  

  - (b) рдк्рд░ोрдЬेрд╕्рдЯेрд░ोрди: рдПрдХ рдЕрди्рдп рд╣ाрд░्рдоोрди, рд▓ेрдХिрди рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди рдирд╣ीं।  

  - (c) рдЯेрд╕्рдЯोрд╕्рдЯेрд░ोрди: рдкुрд░ुрд╖ рд╣ाрд░्рдоोрди, рдЧрд▓рдд।  

  - (d) рдПрд╕्рдЯ्рд░ोрдЬрди: рджोрд╣рд░ाрдпा рдЧрдпा, рд▓ेрдХिрди рд╕рд╣ी।  


---


### 24. рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХिрд╕рд╕े рд╣ुрдИ?  

- (a) рдХрдкрдб़ा рдЙрдд्рдкाрджрди  

- (b) рднाрдк рдЗंрдЬрди  

- (c) рдХृрд╖ि рд╕ुрдзाрд░  

- (d) рдЦрдирди рддрдХрдиीрдХ  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдХрдкрдб़ा рдЙрдд्рдкाрджрди: рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд░ांрддि 18рд╡ीं рд╕рджी рдХे рдЕंрдд рдоें рдХрдкрдб़ा рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг (рдЬैрд╕े, рд╕्рдкिрдиिंрдЧ рдЬेрдиी) рдоें рдк्рд░рдЧрддि рдХे рд╕ाрде рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ।  

  - (b) рднाрдк рдЗंрдЬрди: рдмाрдж рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ, рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдмिंрджु рдирд╣ीं।  

  - (c) рдХृрд╖ि рд╕ुрдзाрд░: рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд░ांрддि рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ुрдЖ।  

  - (d) рдЦрдирди рддрдХрдиीрдХ: рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдмिंрджु рдирд╣ीं।  


---


### 25. рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдПрдХрддा рдХी рдХрдоी рдХे рдХाрд░рдг 210 рд╕्рддंрдн рдирд╖्рдЯ рд╣ुрдП рдФрд░ 50-100 рд╕ेंрдЯीрдоीрдЯрд░ рднूрдоि рдмाрд╣рд░ी рд▓ोрдЧों рдиे рдХिрд╕рдХे рдЖрджेрд╢ рдкрд░ рд▓े рд▓ी?  

- (a) рдлिрдХрд░ुрд▓ा  

- (b) рдХрдкाрд╕  

- (c) рдЧाрдиा  

- (d) рджрд░्рд╢рди рд╡рд░्рдзрди  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) рдЧाрдиा: рд╕ंрднрд╡рддः рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рд╕рдоूрд╣ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдЬो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдЗрдпों рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдеा।  

  - (a) рдлिрдХрд░ुрд▓ा: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╢рдм्рдж।  

  - (b) рдХрдкाрд╕: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢рдм्рдж।  

  - (d) рджрд░्рд╢рди рд╡рд░्рдзрди: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╢рдм्рдж।  


---


### 26. рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдХрд╣ाँ рдкाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै?  

- (a) рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рдЦेрд▓  

- (b) рд╡ाрд╖्рдк рдкрд╣िрдпा  

- (c) рдХृрд╖ि рдоिрдЯ्рдЯी  

- (d) рдпांрдд्рд░िрдХ рдкрд╣िрдпा  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рдЦेрд▓: рд╢рдд्рд░ुрддा рдЕрдХ्рд╕рд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЬैрд╕े рдЦेрд▓ों рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।  

  - (b) рд╡ाрд╖्рдк рдкрд╣िрдпा: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢рдм्рдж।  

  - (c) рдХृрд╖ि рдоिрдЯ्рдЯी: рд╢рдд्рд░ुрддा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдирд╣ीं।  

  - (d) рдпांрдд्рд░िрдХ рдкрд╣िрдпा: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢рдм्рдж।  


---


### 27. рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕рдоुрдж्рд░ी рддрд░ंрдЧें рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рд╕े рдХрд╣ाँ рд░ूрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं?  

- (a) рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдЕрднिрдпाрди  

- (b) рдЧोрд╢ी рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди  

- (c) рдлिрдХрдиाрдкुрд░ рдХा рдЕрднिрдпाрди  

- (d) рдХрдкрдб़ा рдЙрдд्рдкाрджрди  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (d) рдХрдкрдб़ा рдЙрдд्рдкाрджрди: рд╕рдоुрдж्рд░ी рддрд░ंрдЧें рд░ूрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдкрдб़ा рдЬैрд╕े рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рддीрд╡्рд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХो рджрд░्рд╢ा рд╕рдХрддी рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рд╢рдд्рд░ुрддा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।  

  - (a) рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдЕрднिрдпाрди: рд╕рдоुрдж्рд░ी рддрд░ंрдЧों рд╕े рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  

  - (b) рдЧोрд╢ी рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╢рдм्рдж।  

  - (c) рдлिрдХрдиाрдкुрд░ рдХा рдЕрднिрдпाрди: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╢рдм्рдж।  


---


### 28. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕े рдоुрдЧрд▓ “рдЖрд╢ рдЬрд▓ाрдоा” (рд╕ंрднрд╡рддः рдЕрднिрдпाрди рдпा рдЖрдЧ) рд╕े рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪा?  

- (a) рдХिрд▓ा 1 рдФрд░ 2  

- (b) рдХिрд▓ा 2 рдФрд░ 3  

- (c) рдХिрд▓ा 3 рдФрд░ 4  

- (d) рдХिрд▓ा 1, 3, рдФрд░ 4  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (b) рдХिрд▓ा 2 рдФрд░ 3: рд╕ंрднрд╡рддः рдоुрдЧрд▓ рдЕрднिрдпाрди рдХे рджौрд░ाрди рдХ्рд╖рддिрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХिрд▓ों рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै (рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ)।  

  - (a) рдХिрд▓ा 1 рдФрд░ 2: рдЖंрд╢िрдХ, рдЧрд▓рдд।  

  - (c) рдХिрд▓ा 3 рдФрд░ 4: рдЖंрд╢िрдХ, рдЧрд▓рдд।  

  - (d) рдХिрд▓ा 1, 3, рдФрд░ 4: рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ।  


---


### 29. рдоुрдЧрд▓ рдХाрд▓ рдоें рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдоें рдХिрд╕рдиे рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा?  

- (a) рдЖрджрд░्рд╢ рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░рдо  

- (b) рд╡िрдХ्рд░рдо рдФрд░ рд╕ुрдордЬा  

- (c) рдорд▓ाрд▓ाрдИ рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░рдо  

- (d) рд╕ुрдордЬा рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░рдо  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЖрджрд░्рд╢ рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░рдо: рд╕ंрднрд╡рддः рдоुрдЧрд▓ рдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।  

  - (b) рд╡िрдХ्рд░рдо рдФрд░ рд╕ुрдордЬा: рдЖंрд╢िрдХ, рдХрдо рд╕ंрднाрд╡рдиा।  

  - (c) рдорд▓ाрд▓ाрдИ рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░рдо: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо (рдорд▓ाрд▓ाрдИ)।  

  - (d) рд╕ुрдордЬा рдФрд░ рд╡िрдХ्рд░рдо: рдЖंрд╢िрдХ, рдХрдо рд╕ंрднाрд╡рдиा।  


---


### 30. рдоुрдЧрд▓ рдХाрд▓ рдоें рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдлैрд▓ी?  

- (a) рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ  

- (b) рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╢рдХ्рддि  

- (c) рд╕ैрди्рдп рд╢рдХ्рддि  

- (d) рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ: рдоुрдЧрд▓ рд╕рдо्рд░ाрдЯों рдиे рдХूрдЯрдиीрддि рдФрд░ рдЧрдардмंрдзрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╢рдд्рд░ुрддा рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (b) рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╢рдХ्рддि: рд╢рдд्рд░ुрддा рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдо рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ।  

  - (c) рд╕ैрди्рдп рд╢рдХ्рддि: рджрдорди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЧрдИ, рд▓ेрдХिрди рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдирд╣ीं।  

  - (d) рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡: рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдХ рдирд╣ीं।  


---


### 31. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдкрджाрд░्рде рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдиुрдХूрд▓ рдЕрд╡рд╕्рдеा рд╣ै?  

- (a) рд░ेрдбिрдпрдо  

- (b) рддрд░рд▓  

- (c) рдаोрд╕  

- (d) рдЧैрд╕  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) рдаोрд╕: рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рдаोрд╕ рдкрджाрд░्рде рдХी рд╕рдмрд╕े рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЕрдиुрдХूрд▓ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।  

  - (a) рд░ेрдбिрдпрдо: рдПрдХ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рддрдд्рд╡, рдЕрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं।  

  - (b) рддрд░рд▓: рдаोрд╕ рд╕े рдХрдо рд╕्рдеिрд░।  

  - (d) рдЧैрд╕: рд╕рдмрд╕े рдХрдо рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рд╕्рдеा।  


---


### 32. рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ों рдХा рдХौрди рд╕ा рд╕ंрдпोрдЬрди рд╕рдмрд╕े рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ै?  

- (a) рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХैрд▓ोрд░ी  

- (b) рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╡рд╕ा  

- (c) рдХрдо рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдХрдо рдХैрд▓ोрд░ी  

- (d) рдХрдо рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХैрд▓ोрд░ी  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХैрд▓ोрд░ी: рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдоांрд╕рдкेрд╢ी рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдпрд╣ рдЕрдиुрдХूрд▓ рд╣ै।  

  - (b) рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╡рд╕ा: рд╕рдордЧ्рд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдХрдо рд╕ंрддुрд▓िрдд।  

  - (c) рдХрдо рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдХрдо рдХैрд▓ोрд░ी: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд।  

  - (d) рдХрдо рдк्рд░ोрдЯीрди рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдХैрд▓ोрд░ी: рдЕрд╕ंрддुрд▓िрдд, рдЕрд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдХрд░।  


---


### 33. рдХोрдпрд▓ा рдЬрд▓ाрдиे рд╕े рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХौрди рд╕ा рдк्рд░рджूрд╖рдХ рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рд╣ोрддा рд╣ै?  

- (a) рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди  

- (b) рдХ्рд▓ोрд░ीрди  

- (c) рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди  

- (d) рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб (CO2)  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (d)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (d) рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб (CO2): рдХोрдпрд▓ा рдЬрд▓ाрдиे рд╕े рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े CO2 рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рджूрд╖рдХ рд╣ै।  

  - (a) рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди: рдк्рд░рджूрд╖рдХ рдирд╣ीं, рдЬрд▓рдиे рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддी рд╣ै।  

  - (b) рдХ्рд▓ोрд░ीрди: рдХोрдпрд▓े рд╕े рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдирд╣ीं।  

  - (c) рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди: рдХोрдпрд▓े рд╕े рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдк्рд░рджूрд╖рдХ рдирд╣ीं।  


---


### 34. рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рдХे рджौрд░ाрди рдХौрди рд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрддी рд╣ै?  

- (a) рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдк्рд░рджूрд╖рдг  

- (b) рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (b)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (b) рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ: рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЬैрд╕े, рдпुрдж्рдз) рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдпा рд░рдгрдиीрддि рдХे рд▓िрдП рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рднाрд░ी рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрддी рд╣ै।  

  - (a) рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдк्рд░рджूрд╖рдг: рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ, рд▓ेрдХिрди рд╢рдд्рд░ुрддा рд╕े рдХрдо рд╕ंрдмंрдзिрдд।  


---


### 35. рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХा рдХौрди рд╕ा рджेрд╢ рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдоाрдирд╡ рдиिрд╡ाрд╕ рдХा рд╕्рдерд▓ рд░рд╣ा рд╣ै?  

- (a) рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा  

- (b) рдХेрди्рдпा  

- (c) рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा  

- (d) рдоिрд╕्рд░  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा: рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡ाрд╢्рдо (рдЬैрд╕े, рд▓ूрд╕ी, 32 рд▓ाрдЦ рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиी) рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (b) рдХेрди्рдпा: рднी рдк्рд░ाрдЪीрди, рд▓ेрдХिрди рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा рдкुрд░ाрдиा рд╣ै।  

  - (c) рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा: рдк्рд░ाрдЪीрди рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा рдкुрд░ाрдиा рд╣ै।  

  - (d) рдоिрд╕्рд░: рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕рдн्рдпрддा, рд▓ेрдХिрди рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдиिрд╡ाрд╕ рдирд╣ीं।  


---


### 36. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕рдоें рд╢рдд्рд░ुрддा (рдЗрдиिрдоिрдХрд▓िрдЯी) рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै?  

- (a) рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡  

- (b) рдкрд░рдЬीрд╡ी  

- (c) рдпुрдж्рдз  

- (d) рдПрдХ्рд╕-рд░े  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) рдпुрдж्рдз: рд╢рдд्рд░ुрддा рдпुрдж्рдз рд╕े рд╕ीрдзे рдЬुрдб़ी рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ै।  

  - (a) рд╕ूрдХ्рд╖्рдордЬीрд╡: рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╢рдд्рд░ुрддाрдкूрд░्рдг рдирд╣ीं।  

  - (b) рдкрд░рдЬीрд╡ी: рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрд░्рде рдоें рд╢рдд्рд░ुрддाрдкूрд░्рдг рдирд╣ीं।  

  - (d) рдПрдХ्рд╕-рд░े: рд╢рдд्рд░ुрддा рд╕े рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  


---


### 37. NH4+ (рдЕрдоोрдиिрдпрдо) рдФрд░ SO4^2- (рд╕рд▓्рдлेрдЯ) рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдк्рд░ोрдЯॉрди рд╣ैं?  

- (a) 43  

- (b) 12  

- (c) 15  

- (d) 13  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - NH4+: рдиाрдЗрдЯ्рд░ोрдЬрди (7 рдк्рд░ोрдЯॉрди) + 4 рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди (4 рдк्рд░ोрдЯॉрди) = 11 рдк्рд░ोрдЯॉрди।  

  - SO4^2-: рд╕рд▓्рдлрд░ (16 рдк्рд░ोрдЯॉрди) + 4 рдСрдХ्рд╕ीрдЬрди (8 рдк्рд░ोрдЯॉрди рдк्рд░рдд्рдпेрдХ) = 16 + 32 = 48 рдк्рд░ोрдЯॉрди।  

  - рдХुрд▓: 11 + 48 = 59 рдк्рд░ोрдЯॉрди। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рд╡िрдХрд▓्рдк рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рд▓рдЧрддे; (a) 43 рд╕ंрднрд╡рддः рдЯाрдЗрдкो рд╣ै рдпा рдХिрд╕ी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕ंрджрд░्рдн рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।  


---


### 38. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓ рдХा рдк्рд░рдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै?  

- (a) рдлॉрд░्рдоिрдХ рдПрд╕िрдб  

- (b) рдоिрдеाрдЗрд▓ рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓  

- (c) рд▓ैрдХ्рдЯिрдХ рдПрд╕िрдб  

- (d) рдПрдеिрд▓ рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдлॉрд░्рдоिрдХ рдПрд╕िрдб: рдПрдХ рдПрд╕िрдб, рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓ рдирд╣ीं।  

  - (b) рдоिрдеाрдЗрд▓ рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓: рдПрдХ рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓ (рдоेрдердиॉрд▓), рдЧрд▓рдд।  

  - (c) рд▓ैрдХ्рдЯिрдХ рдПрд╕िрдб: рдПрдХ рдПрд╕िрдб, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЧрд▓рдд।  

  - (d) рдПрдеिрд▓ рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓: рдПрдХ рдЕрд▓्рдХोрд╣рд▓ (рдЗрдеेрдиॉрд▓), рдЧрд▓рдд।  


---


### 39. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдПрд▓्рдпूрдоीрдиिрдпрдо рдФрд░ рдл्рд▓ोрд░ीрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै?  

- (a) рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдиिрдХ्рд╖ेрдк  

- (b) рдк्рд▓ैрдЯिрдирдо рдЕрдпрд╕्рдХ  

- (c) рдПंрдЯीрдордиी рдЕрдпрд╕्рдХ  

- (d) рд╕ोрдбिрдпрдо рдиिрдХ्рд╖ेрдк  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдиिрдХ्рд╖ेрдк: рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдПрд▓्рдпूрдоीрдиिрдпрдо рдХा рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै, рдФрд░ рдл्рд▓ोрд░ीрди рдХ्рд░ाрдпोрд▓ाрдЗрдЯ рдЬैрд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЦрдиिрдЬों рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।  

  - (b) рдк्рд▓ैрдЯिрдирдо рдЕрдпрд╕्рдХ: рдПрд▓्рдпूрдоीрдиिрдпрдо рдпा рдл्рд▓ोрд░ीрди рд╕े рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  

  - (c) рдПंрдЯीрдордиी рдЕрдпрд╕्рдХ: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  

  - (d) рд╕ोрдбिрдпрдо рдиिрдХ्рд╖ेрдк: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  


---


### 40. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें “рдкॉрдк рдл्рд░िрдХ्рд╢рди” (рд╕ंрднрд╡рддः рдПрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЯाрдЗрдкो) рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?  

- (a) рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी  

- (b) рдкрд░्рдпрдЯрди  

- (c) рдзрд░्рдо  

- (d) рдХृрд╖ि  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी: “рдкॉрдк рдл्рд░िрдХ्рд╢рди” рд╕ंрднрд╡рддः рдк्рд░ोрдкрд▓्рд╢рди рдл्рд░िрдХ्рд╢рди рдЬैрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЯाрдЗрдкो рд╣ै, рдЬो рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рддрдХрдиीрдХ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।  

  - (b) рдкрд░्рдпрдЯрди: рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕ंрднाрд╡िрдд।  

  - (c) рдзрд░्рдо: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  

  - (d) рдХृрд╖ि: рдЕрд╕ंрднाрд╡िрдд।  


---


### 41. рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें “рдкॉрдк рдл्рд░िрдХ्рд╢рди” (рд╕ंрднрд╡рддः рдПрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдП рдЯाрдЗрдкो) рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?  

- (a) рджेрд╕ाрдИ  

- (b) рдкрд░्рдпрдЯрди  

- (c) рдзрд░्рдо  

- (d) рдХृрд╖ि  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рджेрд╕ाрдИ: рд╕ंрднрд╡рддः рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдпा рд╕ंрджрд░्рдн рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा (рдЬैрд╕े, рдк्рд░ोрдкрд▓्рд╢рди) рд▓ाрдЧू рдХी рдЧрдИ, рд╢ाрдпрдж рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें।  

  - (b) рдкрд░्рдпрдЯрди: рдЕрд╕ंрднाрд╡िрдд।  

  - (c) рдзрд░्рдо: рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд।  

  - (d) рдХृрд╖ि: рдЕрд╕ंрднाрд╡िрдд।  


---


### 42. рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ंрдзि рдХौрди рд╕ी рдеी?  

- (a) рд╡рд░्рд╕ाрдп рдХी рд╕ंрдзि  

- (b) рд╕рд▓ाрдорди рдХी рд╕ंрдзि  

- (c) рдЕрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдХी рд╕ंрдзि  

- (d) рдЕрд▓िрдпाрде рдХी рд╕ंрдзि  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд╡рд░्рд╕ाрдп рдХी рд╕ंрдзि: 1919 рдоें рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░िрдд, рдЗрд╕рдиे рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╕рдоाрдк्рдд рдХिрдпा।  

  - (b) рд╕рд▓ाрдорди рдХी рд╕ंрдзि: рдЕрдЬ्рдЮाрдд।  

  - (c) рдЕрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдХी рд╕ंрдзि: рдЕрдЬ्рдЮाрдд।  

  - (d) рдЕрд▓िрдпाрде рдХी рд╕ंрдзि: рдЕрдЬ्рдЮाрдд।  


---


### 43. 23 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2025 рдХो рдХिрд╕ рдорд░ाрдаा рдиेрддा рдХो рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा?  

- (a) рдЕंрдХुрд░ рдкрд░िрдпाрд░ी  

- (b) рддुрд░ेрд╢ рд╣рдоीрд╕्рддाрди  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЕंрдХुрд░ рдкрд░िрдпाрд░ी: рд╕ंрднрд╡рддः рдЗрд╕ рддाрд░ीрдЦ рдХो рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдПрдХ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдорд░ाрдаा рдиेрддा (2025 рдХे рд▓िрдП рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ)।  

  - (b) рддुрд░ेрд╢ рд╣рдоीрд╕्рддाрди: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  


---


### 44. рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ (1761) рдоें рдХिрддрдиे рдорд░ाрдаा рдиेрддा рдоौрдЬूрдж рдеे?  

- (a) 22  

- (b) 23  

- (c) 24  

- (d) 25  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (c)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (c) 24: рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╕ंрдЦ्рдпा; рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░िрдХॉрд░्рдб рдХрдИ рдорд░ाрдаा рдиेрддाрдУं рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджेрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕рдЯीрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।  

  - (a) 22: рдЧрд▓рдд।  

  - (b) 23: рдЧрд▓рдд।  

  - (d) 25: рдЧрд▓рдд।  


---


### 45. рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ (1761) рдоें рдХिрддрдиे рдорд░ाрдаा рд╕ैрдиिрдХ рдоाрд░े рдЧрдП?  

- (a) 40,000  

- (b) 50,000  

- (c) 60,000  

- (d) 70,000  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) 40,000: рдЕрдиुрдоाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 40,000 рдорд░ाрдаा рд╕ैрдиिрдХ рдоाрд░े рдЧрдП।  

  - (b) 50,000: рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ।  

  - (c) 60,000: рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ।  

  - (d) 70,000: рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ।  


---


### 46. рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ рдХे рджौрд░ाрди рдорд░ाрдаा рд╕ेрдиा рдХो рдХрд╣ाँ рдЪुрдиौрддिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा?  

- (a) рдкाрдиीрдкрдд  

- (b) рджिрд▓्рд▓ी  

- (c) рдЖрдЧрд░ा  

- (d) рдкुрдгे  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдкाрдиीрдкрдд: рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ рдкाрдиीрдкрдд рдоें рд╣ुрдИ, рдЬрд╣ाँ рдорд░ाрдаाрдУं рдХो рднाрд░ी рдЪुрдиौрддिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा।  

  - (b) рджिрд▓्рд▓ी: рд▓рдб़ाрдИ рдХा рд╕्рдеाрди рдирд╣ीं।  

  - (c) рдЖрдЧрд░ा: рд▓рдб़ाрдИ рдХा рд╕्рдеाрди рдирд╣ीं।  

  - (d) рдкुрдгे: рдорд░ाрдаा рдЖрдзाрд░, рд▓рдб़ाрдИ рдХा рд╕्рдеाрди рдирд╣ीं।  


---


### 47. рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ рдХे рджौрд░ाрди рдорд░ाрдаा рдиेрддा рдХौрди рдеा?  

- (a) рд╕рджाрд╢िрд╡ рд░ाрд╡ рднाрдК  

- (b) рдмाрд▓ाрдЬी рдмाрдЬी рд░ाрд╡  

- (c) рд╢рдорд╢ेрд░ рдмрд╣ाрджुрд░  

- (d) рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░ाрд╡  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рд╕рджाрд╢िрд╡ рд░ाрд╡ рднाрдК: рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рдорд░ाрдаा рд╕ेрдиा рдХे рдХрдоांрдбрд░।  

  - (b) рдмाрд▓ाрдЬी рдмाрдЬी рд░ाрд╡: рдкेрд╢рд╡ा, рд▓ेрдХिрди рдпुрдж्рдзрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдиेрддा рдирд╣ीं।  

  - (c) рд╢рдорд╢ेрд░ рдмрд╣ाрджुрд░: рдиेрддा рдирд╣ीं।  

  - (d) рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░ाрд╡: рдоौрдЬूрдж, рд▓ेрдХिрди рдоुрдЦ्рдп рдХрдоांрдбрд░ рдирд╣ीं।  


---


### 48. 2025 рдоें рдПрдХ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдорд░ाрдаा рдиेрддा рдХौрди рдеा?  

- (a) рдЖрд░.рдХे. рд░ाрдордХुрдоाрд░рди  

- (b) рд░ाрд╣ु рд╡рд░्рдзрдирд╕  

- (c) рд╡िрдиोрдж рдЦुंрдб рд░рдХुрд▓  

- (d) рд░рдХुрд▓ рд╡рд░्рдзрдирд╕  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЖрд░.рдХे. рд░ाрдордХुрдоाрд░рди: рд╕ंрднрд╡рддः 2025 рдоें рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдПрдХ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдорд░ाрдаा рдиेрддा (рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ)।  

  - (b) рд░ाрд╣ु рд╡рд░्рдзрдирд╕: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  

  - (c) рд╡िрдиोрдж рдЦुंрдб рд░рдХुрд▓: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  

  - (d) рд░рдХुрд▓ рд╡рд░्рдзрдирд╕: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдиाрдо।  


---


### 49. 2025 рдоें “рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ (WEO): рдорд░ाрдаा рд▓ीрдбрд░्рд╕ рдПрдоिрдб рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдлूрдб” рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдиे рд▓ॉрди्рдЪ рдХी?  

- (a) рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा рдХोрд╖ (IMF)  

- (b) рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ  

- (c) рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (RBI)  

- (d) рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (ADB)  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा рдХोрд╖ (IMF): IMF рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।  

  - (b) рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ: WEO рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा।  

  - (c) рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (RBI): рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмैंрдХ, WEO рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдирд╣ीं।  

  - (d) рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (ADB): WEO рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा।  


---


### 50. рдкाрдиीрдкрдд рдХी рддीрд╕рд░ी рд▓рдб़ाрдИ рдХे рдмाрдж рдорд░ाрдаा рдиेрддाрдУं рдХो рдкрд╣рд▓े рддीрди рджिрдиों рддрдХ рдХрд╣ाँ рдХैрдж рд░рдЦा рдЧрдпा?  

- (a) рдордеुрд░ा  

- (b) рдиेрдкाрд▓  

- (c) рд╡ाрд▓рд░ाрдЬा  

- (d) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░  

- **рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░:** (a)  

- **рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг:**  

  - (a) рдордеुрд░ा: рд╕ंрднрд╡рддः рдПрдХ рд╕्рдеाрди рдЬрд╣ाँ рдорд░ाрдаा рдиेрддाрдУं рдХो рд▓рдб़ाрдИ рдХे рдмाрдж рдХैрдж рд░рдЦा рдЧрдпा, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЕрдлрдЧाрди рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдеा।  

  - (b) рдиेрдкाрд▓: рдЕрд╕ंрднाрд╡िрдд, рдмрд╣ुрдд рджूрд░।  

  - (c) рд╡ाрд▓рд░ाрдЬा: рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╕्рдеाрди।  

  - (d) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░: рдорд░ाрдаा рдЧрдв़, рдХैрдж рд╕्рдеाрди рдирд╣ीं।  



Post a Comment

Previous Post Next Post

Contact Form